Δικαστική πίεση στη Booking: ανοίγει η συζήτηση για αγωγές και στην Ελλάδα

 

Ο δικηγόρος Γιάννης Κελεμένης (φωτό κάτω) αναλύει σε συνέντευξή του στο ΤΝ τη σημασία της απόφασης του Γερμανικού Δικαστηρίου, τις επιπτώσεις στις εμπορικές πρακτικές της Booking και το ενδεχόμενο αγωγών από Έλληνες ξενοδόχους.

Αναβρασμός επικρατεί στην ελληνική τουριστική αγορά μετά από ακόμα μία απόφαση, αυτή τη φορά γερμανικού δικαστηρίου, σχετικά με τη νομιμότητα των ρητρών καλύτερης τιμής που επιβάλλει η booking.com εδώ και χρόνια. Για την απόφαση έγραψε σχετικά το tornosnews στις 16 Δεκεμβρίου. Από την πλευρά της η Booking δηλώνει «ικανοποιημένη» από το αποτέλεσμα. Στο εύλογο ερώτημα «τι τελικά συμβαίνει», ζητήσαμε την  βοήθεια ενός γνωστού δικηγόρου, με πολυετή εμπειρία στον κλάδο του τουρισμού, του κ. Γιάννη Κελεμένη, ο οποίος ανέλυσε την υπόθεση στο ΤΝ. 

Ποια είναι τελικά η σημασία της πρόσφατης απόφασης του δικαστηρίου του Βερολίνου για τις εμπορικές πρακτικές της booking;  

Η απόφαση του 2ου Περιφερειακού Δικαστηρίου του Βερολίνου, σε συνέχεια αγωγής 1288 εναγόντων (κατά κανόνα διαχειριστών καταλυμάτων) κατά της Booking.com έχει ιδιαίτερη σημασία. Αφορά τους εμπορικούς/οικονομικούς όρους συνεργασίας της Booking με τους παρόχους της. Κρίθηκε ότι οι οικονομικοί όροι της Booking ως προς την απαίτησή της για την “καλύτερη τιμή” είναι καταχρηστικοί και παραβιάζουν τη νομοθεσία του ελεύθερου ανταγωνισμού.  Το Γερμανικό Δικαστήριο, αναγνωρίζοντας την καταχρηστικότητα των όρων, έκρινε ότι τόσο η ολλανδική Booking.com B.V. όσο και η γερμανική θυγατρική της, προκάλεσαν ζημία στους παρόχους. Η αξίωση, ωστόσο, για την επιστροφή των προμηθειών που καταβλήθηκαν στην Booking δεν έγινε δεκτή για δικονομικούς (παρά για ουσιαστικούς) λόγους. Η απόφαση έρχεται σε συνέχεια προηγούμενης απόφασης του Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου της Γερμανίας τον Μάιο του 2021, η οποία είχε διατάξει τη διαγραφή σχετικών εμπορικών όρων, πάλι για παραβίαση του δικαίου του ελεύθερου ανταγωνισμού. 

Η booking δηλώνει ικανοποιημένη. Δικαιολογείται αυτή η ικανοποίηση;  

Όχι. Η πρόσφατη απόφαση επιβεβαιώνει ότι η εμπορική πρακτική της Booking για τον ορισμό «καλύτερης τιμής» δεν είναι σύννομη, περιορίζει τον ανταγωνισμό και γεννά αξίωση των διαχειριστών σε αποζημίωση. Μπορεί το Δικαστήριο να μην επιδίκασε τελικά την επιστροφή των προμηθειών που καταβλήθηκαν στην Booking για λόγους που αφορούσαν κυρίως το ορισμένο της απαίτησης, αλλά δεν είναι αυτό το κρίσιμο. Το κρίσιμο είναι ότι η τιμολογιακή πολιτική της Booking και ο τρόπος που επιβάλλεται στους παρόχους κρίθηκε και πάλι καταχρηστικός, αυτή τη φορά στο πλαίσιο του επικαλούμενου “broad best price”. Το  broad best price (η καλύτερη τιμή υπό «ευρεία» έννοια) ήταν ο ελιγμός της booking μετά την απαγόρευση του “narrow best price” από την Ομοσπονδιακή Επιτροπή Ανταγωνισμού της Γερμανίας το 2015 και την προαναφερθείσα απόφαση του Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου τον Μάιο του 2021. Ουσιαστικά, κρίθηκε ότι ούτε η «λύση» της Booking προκειμένου να απαντήσει στην απαγόρευση της “narrow best price” είναι σύννομη.  

Και τώρα τι έπεται; 

Η απόφαση αυτή είναι μία από διάφορες αποφάσεις και διαδικασίες εις βάρος της Βooking και έρχεται να προστεθεί σε αυτές. Να θυμίσω ότι εκκρεμούν ενώπιον της ελληνικής  Επιτροπής Ανταγωνισμού διάφορες καταγγελίες, ήδη από το 2022 αλλά και πιο πρόσφατες (εντός του 2025) που δεν έχουν κλείσει, αν και θα έπρεπε. Τα μερίδια αγοράς της booking στις σχετικές αγορές είναι τόσο μεγάλα ώστε το θέμα της κατάχρησης δεσπόζουσας θέσης γίνεται πλέον κρίσιμο. Θεωρώ ότι η πρόσφατη απόφαση θα ληφθεί υπόψη από την Επιτροπή Ανταγωνισμού. Όπως και άλλες, για να μην ξεχνάμε ότι έχουν σωρευθεί διάφορες αποφάσεις εις βάρος της Βooking από το ΔΕΕ (Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης) έως και εθνικά δικαστήρια και επιτροπές ανταγωνισμού (όπως της Ισπανίας, όπου επιβλήθηκε πρόστιμο εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ) σε διάφορα κράτη μέλη. Σύντομα αναμένεται απόφαση από ολλανδικό δικαστήριο στο οποίο έχουν προσφύγει χιλιάδες ξενοδόχοι και ξενοδοχειακές ενώσεις με αξιώσεις όμοιες με αυτές που απασχόλησαν πρόσφατα το γερμανικό δικαστήριο.  

Ο δικηγόρος Γιάννης Κελεμένης

Θα είχε νομική βάση μια αγωγή στα ελληνικά δικαστήρια και θα μπορούσε να αξιοποιηθούν νομικά τέτοιες αποφάσεις σε μια ενδεχόμενη αγωγή Ελλήνων ξενοδόχων;

Ναι, θα είχε νομική βάση. Η διαδικασία ενώπιον της Επιτροπής Ανταγωνισμού είναι σημαντική αλλά δεν αφορά τις αξιώσεις αποζημίωσης που θα μπορούσαν να εγείρουν Έλληνες ξενοδόχοι. ‘Άλλο το θέμα των διοικητικών κυρώσεων εις βάρος της Βooking και άλλο οι αξιώσεις αποζημίωσης των ξενοδόχων. Προφανώς μία «καταδικαστική» απόφαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού θα υποστήριζε τις αστικές αξιώσεις, αλλά δεν είναι προϋπόθεση. Η δυσκολία είναι κυρίως δικονομική, δηλαδή πώς θα ποσοτικοποιηθεί με δικονομικά δόκιμο τρόπο η ζημία προκειμένου να γίνει δεκτή από το ελληνικό δικαστήριο. Και θα πρέπει να αποδειχθεί, πάλι με δικονομικά δόκιμο τρόπο, η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της ζημίας και των εμπορικών πρακτικών της Βooking. Ωστόσο, τα ζητούμενα είναι τα ίδια που ισχύουν για κάθε «συγκροτημένη» αγωγή.

 

Τι θα περιμένατε να κάνει η booking; 

Αυτό που θα έπρεπε να κάνει η Booking είναι να αναθεωρήσει τους όρους συνεργασίας και να ευθυγραμμίσει τις πρακτικές της με το δίκαιο του ανταγωνισμού. Αλλά αν το κάνει, θα αναιρέσει ουσιαστικά το επιχειρηματικό της μοντέλο και την δεσπόζουσα θέση της. Γι’ αυτό πιθανολογώ ότι θα προσπαθήσει να «κρατηθεί» όσο μπορεί στο υπάρχον μοντέλο έως ότου δεν θα μπορεί πλέον, λόγω εξωγενών εξελίξεων, να το κάνει. 

Πάνω από 10.000 ξενοδοχεία έχουν προσφύγει κατά της Booking.com

Στο σημείο αυτό να υπενθυμίσουμε ότι, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, περισσότερα από 10.000 ξενοδοχεία έχουν προσφύγει συλλογικά κατά της Booking.com, διεκδικώντας αποζημιώσεις για τις οικονομικές απώλειες που αποδίδονται στις ρήτρες ισοτιμίας. Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος της HOTREC, Αλέξανδρος Βασιλικός, είχε επισημάνει ότι ο ξενοδοχειακός κλάδος «υπέμεινε επί σειρά ετών άδικες συνθήκες και υπέρογκα κόστη», υπογραμμίζοντας πως η συλλογική αυτή νομική κίνηση συνιστά σαφές μήνυμα ότι οι καταχρηστικές πρακτικές στην ψηφιακή αγορά δεν μπορούν πλέον να θεωρούνται δεδομένες.

Η μαζική συμμετοχή των ξενοδοχειακών επιχειρήσεων αποτυπώνει τη βαρύτητα που αποδίδει ο κλάδος στη συγκεκριμένη δικαστική διαδρομή, η οποία υπερβαίνει τη μεμονωμένη αξίωση και αγγίζει τον πυρήνα των όρων λειτουργίας της ψηφιακής αγοράς κρατήσεων.

tornosnews